تصمیم سازی | Decision Making

کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در تصمیم سازی سازمانی

تصمیم,تصمیم سازی,تصمیم گیری,فرآیند تحلیل سلسله مراتبی,تصمیم سازی سازمانی,AHP,Analytic Hierarchy Process,

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یا به اختصارAHP  یک رویکرد منعطف و ساختار یافته برای تصمیم گیری است که به سازمان ها کمک می کند تا اهمیت نسبی معیارها و گزینه ها را ...

کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در تصمیم سازی سازمانی

کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در تصمیم سازی سازمانی 93

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یا به اختصارAHP  یک رویکرد منعطف و ساختار یافته برای تصمیم گیری است که به سازمان ها کمک می کند تا اهمیت نسبی معیارها و گزینه ها را شناسایی و ارزیابی کنند. این رویکرد توسط ریاضیدان مشهور توماس ساعتی در دهه 1970 توسعه یافت و در دامه گسترده ای از کاربردها از جمله برنامه ریزی راهبردی، انتخاب تأمین کنندگان، تجزیه و تحلیل مالی و مدیریت پروژه مورد استفاده قرار گرفت. در این مقاله مروری بر روشAHP  ارائه می شود و مزایا و معایب آن را مورد بحث قرار می دهیم.



AHP بر پایه یک ساختار سلسله مراتبی است که برای مقایسه و ارزیابی معیارها و گزینه ها استفاده می شود. ساختار سلسله مراتبی شامل یک هدف اولیه و چندین هدف فرعی است که در یک سلسله مراتب گروه بندی شده اند. در هر سلسله مراتب، گزینه‌ها بر مبنای معیارهایی ارزیابی می‌شوند که می‌تواند توسط کاربر وزن‌دهی شود تا اهمیت و اهمیت نسبی آن ها را منعکس کند. سپس،AHP  از یک فرآیند ریاضی معروف به مقایسه زوجی برای تخصیص مقادیر عددی به معیارها و گزینه ها بر پایه اهمیت نسبی آن ها استفاده می کند. سپس، از این مقادیر عددی برای اولویت بندی گزینه ها به منظور تصمیم گیری صحیح استفاده می شود.



یکی از مزایای کلیدی روشAHP  این است که استفاده و درک آن آسان است. اگرچه تنظیم سلسله مراتب اولیه و تخصیص مقادیر عددی به معیارها ممکن است کمی به درازا بکشد، اما پس از انجام این کار، فرآیند تصمیم گیری نسبتاً ساده خواهد بود. افزون بر این، روشAHP  نسبتاً انعطاف‌پذیر است و می‌تواند با کاربردهای گوناگون سازگار شود.



مزیت دیگر روشAHP  این است که اجازه می دهد تصمیم ها با درجه عینی بیشتری نسبت به سایر فرآیندهای تصمیم گیری اتخاذ شوند. با اختصاص مقادیر عددی به معیارها و گزینه‌ها، AHP  سوگیری ذهنی را حذف می‌کند و تضمین می‌کند که تصمیم‌ها بر پایه حقایق گرفته شده اند تا نقطه نظرهای شخصی. در نهایت،AHP  را می توان در محیط های گوناگون مورد استفاده قرار داد زیرا راهی کارآمد برای تصمیم گیری های پیچیده ارائه می کند.



البته AHP با وجود مزایایی که دارد، معایبی نیز دارد. برای نمونه، روشAHP  به زمان و تلاش قابل توجهی برای راه اندازی و پیکربندی سلسله مراتب، اختصاص مقادیر عددی به معیارها و ارزیابی گزینه ها نیاز دارد. افزون بر این، دقت روشAHP  به کیفیت داده ها و سازگاری کاربر در تخصیص مقادیر عددی بستگی دارد. در نهایت، تفسیر و توضیح نتایجAHP  برای ذینفعانی که ممکن است با روشAHP  آشنا نباشند، دشوار است.



در نتیجه، روشAHP  رویکردی انعطاف‌پذیر و ساختاریافته برای تصمیم‌گیری است که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا اهمیت نسبی معیارها و گزینه‌ها را شناسایی و ارزیابی کنند. در حالی کهAHP  دارای معایبی است، مزایای آن - از جمله عینی بودن، کارایی و انعطاف پذیری آن - آن را به گزینه ای جذاب برای بسیاری از سازمان ها تبدیل کرده است.



منابع:


Küçüksille, M., Aksoy, B., Ertek, G. (2018). A practical guide to AHP: An Analytic Hierarchy Process for decision making applications. European Journal of Operational Research. 270(2), 614-631.



Saaty, T. (1980). The Analytical Hierarchy Process. McGraw-Hill.



Tunay, N.G., Ertek, G. (2018). Analytic Hierarchy Process (AHP) method: A review of applications. Journal of Multi-Criteria Decision Analysis. 25(3-4), 133-153.

تصمیم سازی