تصمیم سازی | Decision Making

تصمیم سازی، انواع، عوامل و مراحل آن

تصمیم سازی,انواع تصمیم سازی,عوامل تأثیر گذار در تصمیم سازی,مراحل تصمیم سازی,راهکارهای تصمیم سازی,

تصمیم سازی به عنوان فرآیند بررسی، پیش بینی و ارزیابی پیامدهای حاصل از در پیش گرفتن گزینه های موجود و انتخاب قطعی یك گزینه برای رسیدن به هدفی مشخص تعریف شده است. تصمیم سازی  زمینه ی رشد عاطفی، اج

تصمیم سازی، انواع، عوامل و مراحل آن

تصمیم سازی، انواع، عوامل و مراحل آن 1293

تصمیم سازی به عنوان فرآیند بررسی، پیش بینی و ارزیابی پیامدهای حاصل از در پیش گرفتن گزینه های موجود و انتخاب قطعی یك گزینه برای رسیدن به هدفی مشخص تعریف شده است. تصمیم سازی  زمینه ی رشد عاطفی، اجتماعی و روانی فرد تصمیم ساز رافراهم می آورد. تصمیم سازی درست و سنجیده موجب دستیابی به موفقیت و شکل گیری احساس رضایتمندی در فرد می شود. هنگامی که افراد تصمیم صحیحی می گیرند و با پیامدهای مثبت تصمیم خود رو به رو می شوند،  حس مسؤولیت پذیری در آن ها توسعه می یابد و تکرار این رفتار به فرد كمك می كند پیامدهای تصمیم های خود را شخصاً بر عهده گیرد. اساساً افراد با تصمیم سازی  نیاز فطری خود به استقلال طلبی را ارضاء می کنند و با تصمیم سازی موثر و مطلوب اعتماد به نفس و خود باوری بیشتری می یابند.

 

تصمیم سازی چه انواعی دارد؟

1. ساده: تصمیم سازی هایی كه در مورد مسائل روزمره و عادی زندگی شکل می گیرند. مثل انتخاب مسیری خاص برای رفتن به سر كار

 

2. اضطراری: تصمیم هایی هستند كه در شرایط اضطراری، وقتی كه به طور ناگهانی با مسئله ایی رو به رو می شویم ساخته می شوند. برای مثال، زمانی كه دوستی با تعارف اولین سیگار پیشنهاد رفتاری پرخطر را به ما می دهد، چه تصمیمی می گیریم؟

 

3. احساسی: تصمیم های هستند كه بر پایه واكنش های هیجانی مثل احساس ترحم، ترس، نگرانی ، غم و ... ساخته می شود. مانند كمك به دیگران در شرایط بحرانی و خاص مانند وقوع زلزله یا سیل، مرگ بستگان و ...

 

4. فوری: تصمیم هایی هستند كه در شرایط غیرمترقبه شکل می گیرند. مثل زمان پدیدار شدن یك اتومبیل در مسیر حركت اتومبیل ما كه اتخاذ بهترین تصمیم و رفتار می تواند ما را از صحنه ی تصادف دور نماید. در این نوع تصمیم سازی معمولاً اولین راه حلی كه به ذهن خطور می كند انتخاب و اجرا می شود.

 

5. تقدیری: زمانی كه فرد از قدرت و مهارت تصمیم سازی كم بهره باشد. تصمیم را به شانس وا می گذارد مانند فردی كه پاسخ صحیح سؤال چهار گزینه ایی را نمی داند ولی یكی از گزینه ها را علامت می زند.

 

6. تأخیری: گاهی فرد برای فرار از تصمیمی چالش برانگیز آن را به تأخیر می اندازد، مانند كار امروز را به فردا انداختن است.

 

7. تصمیم سازی منطقی و بنیادین: تصمیم سازی هایی كه نیازمند تعمق و تفكر بیشتری هستند. زیرا تأثیرات آن ها تا مدت های طولانی زندگی فرد را تحت الشعاع خود قرار می دهند، مثل انتخاب همسر، رشته تحصیلی، شغل و ... این نوع تصمیم سازی عموماً بر اساس واقعیات شکل می گیرد.

 

چه عواملی در تصمیم سازی تأثیر گذار هستند؟

1. اطلاعات: شامل دانش، آگاهی و اطلاعاتی است كه درباره موضوع مورد نظر از منابع مختلف به دست می آوریم.

 

2. فشارهای اجتماعی: شامل فرهنگ، آداب و رسوم، عُرف و قانون جامعه ای است كه در آن تصمیم سازی می كنیم.

 

3. موقعیت اجتماعی: شامل نقش و جایگاه و منزلت اجتماعی (اداری، تحصیلی، شغلی و ...) فرد تصمیم ساز است.

 

4. فشار همسالان و گروه: فشار گروه هایی كه به آن ها تعلق خاطر داریم و می تواند در تصمیم سازی ما دخالت داشته باشد.

 

5. ویژگی های شخصی: عقاید، ارزش ها، احساسات و باورهای درونی هر شخص در تصمیم سازی های او تأثیر دارد.

 

6. سن افراد: ویژگی های مربوط به هر دوره ی سنی مثل نوجوانی، جوانی، بزرگسالی و سالمندی در تصمیم گیری های افراد نقش به سزایی دارد.

 

7. موقعیت مكانی و زمانی: قرار گرفتن در یك مكان و زمان خاص می تواند تصمیم سازی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

 

8. خواسته ها و آرزوهای والدین: تمایلات و خواسته های والدین در تصمیم سازی فرزندان مخصوصاً نوجوانان، تأثیر زیادی دارد. مثلاً فرزندی كه مجبور می شود به خاطر رضایت والدینش رشته و شغل خاصی را بر خلاف میل و علاقه ی خود انتخاب نماید.

 

9. رسانه های جمعی: تبلیغات و پیام هایی كه از طریق رسانه های جمعی منتشر می شود، می تواند تصمیم سازی های افراد را تحت تأثیر قرار دهد.

 

 

تصمیم سازی چه مراحلی دارد؟

1. مشخص كردن موضوع یا چالش:

در این مرحله موضوع یا مشكل را تعریف و مشخص می كنیم، در مواقعی كه فرصت لازم وجود دارد، با یادداشت كردن موضوع اصلی و تقسیم كردن به اجزای تشكیل دهنده ی آن به بررسی دقیق تر می پردازیم.

 

2. جمع آوری اطلاعات:

در این مرحله تمامی راه حل های موجود را از طریق طوفان فكری جمع آوری می كنیم، تمامی راه حل ها چه خوب و چه بد كه به ذهنمان می رسد را یادداشت كرده و هر یك را ارزش گذاری كرده یا نمره می دهیم.

 

3. بررسی عواقب هر گزینه:

در این مرحله تلاش می كنیم با استفاده از نیروی فكر و تجارب ذهن و هم چنین دیدگاه های دیگران به بررسی و پیش بینی پیامدهای مثبت و منفی هر یك از انتخاب های خود در مرحله قبلی بپردازیم.

 

4. اجرای تصمیم:

در این مرحله بهترین راه حل بررسی شده از میان گزینه های قبلی را مرحله به مرحله اجرا می گذاریم و تصمیم خود را عملی می كنیم.

 

5. ارزیابی مجدد:

در این مرحله تصمیم گرفته شده را پس از اجرا، ارزیابی می كنیم. اگر به نتایج مفید و مثبت دست یافتیم، نشانه ی آن است كه تصمیم گیری ما درست و موفقیت آمیز بوده است. ولی اگر به نتایج مورد نظر دست نیافتیم. راه حل های قبلی را مجدداً بررسی می كنیم تا تصمیم گیری مناسب تری داشته باشیم.

 

برای تصمیم سازی درست و منطقی چه راه كارهایی وجود دارد؟

1. در تصمیم سازی های شخصی بهتر است با افراد آگاه، متخصص و با تجربه مشورت نماییم.

 

2. در مورد تصمیم سازی های گروهی یا خانوادگی بهتر است نظر تمامی افراد گروه را نیز جویا شویم.

 

3. برای این كه تصمیم ساز خوبی باشیم، سعی كنیم خودآگاهی خود را افزایش دهیم.

 

4. در مورد مسائل شخصی با حفظ و تقویت اعتماد به نفس، اجازه ندهیم دیگران برای ما تصمیم بگیرند.

 

5. شجاعانه مسئولیت پیامدهای تصمیم خود را شخصاً برعهده بگیریم.

 

6. با مدیریت و كنترل هیجان های خود تصمیم های منطقی تری بگیریم. هنگام خشم نباید تصمیم بگیریم. تصمیم هایی که از روی عصبانیت گرفته می شوند، معمولاً تصمیم های منطقی ایی نیستند.

 

7. در تصمیم سازی های خود به تمام جوانب موضوع توجه كنیم.

 

8. سعی كنیم قبل از اجرای تصمیم خود پیامدهای مثبت و منفی آن را بررسی كنیم و امتیاز بدهیم.

 

9. نگاه مثبت، توأم با تفكر و شناخت باعث می شود كه تصمیم های درست تر و منطقی تری بگیریم.

 

10. فرصت تصمیم سازی را از دیگران به ویژه فرزندانمان دریغ نكنیم و به آن ها اجازه دهیم در مسائل مربوط به خودشان تمرین تصمیم سازی و تصمیم گیری داشته باشند.

 

11. شهامت تصمیم گیری را در خود و دیگران تقویت كنیم.

 

12. به عوامل مؤثر در تصمیم سازی مانند اطلاعات درست، تأثیر فشار گروه ها و دوستان، هنجارهای (جامعه، فرهنگ، مذهب)، رسانه های جمعی و ... توجه نماییم.

 

13. به منظور جلب توجه فرزندان به پیامدهای هر تصمیم در مورد برخی از مخاطره آمیزترین تصمیم های دوره ی نوجوانی با آن ها گفتگو كنیم.

 

14. هدف گذاری در زندگی مقدمه ی تصمیم سازی است. به عبارت دیگر افرادی كه اهداف كوتاه و بلند مدت خود را در كلیه شئونات زندگی مشخص كرده باشند، راحت تر و مناسب تر تصمیم می گیرند.

 

15. مطالعه ی زندگینامه ی انسان های موفق در عرصه علم و ادب و اقتصاد و ... می تواند زمینه ی تصمیم سازی های مناسب تر را در فرد مهیا سازد.

تصمیم سازی